Tung lá chào mừng mọi người đến với website Soi kiểng lá để chúng ta nghe và kể câu chuyện về các loại cây cảnh đẹp. Đây là bài đầu tiên trong Series đặc biệt Khám phá kiểng lá của tụi mình, hi vọng sẽ góp phần giúp ích ít nhiều cho hành trình chơi lá của mọi người. Khởi hành thôi nàooo.

Một góc làm việc và thư giãn đáng mơ ước với rất nhiều kiểng lá xung quanh tại Spheres Amazon trong khuôn viên trụ sở chính của Amazon, Mỹ. Ảnh: Seattle Times.

Kiểng lá là gì có ăn được không?

Đây có lẽ là những câu hỏi mà nhiều người tò mò, cũng như câu hỏi mà các bạn đang cắn lá được hỏi nhiều nhất từ người xung quanh: “Mấy cây này có gì hay mà mê dữ vậy? Có ăn được không? Chữa bệnh được không? Có hoa không?,…” 😆

Thực ra kiểng lá không ăn được, không có tác dụng thần kỳ hay đặc biệt gì, cũng có hoa nhưng form hoa thì đều na ná nhau không quá nổi bật, vậy thì tại sao cả trăm nghìn người mê mẩn những chiếc loài cây “bình thường” này? Là bởi vì lá của chúng rất đẹpkhác biệt, mà bản tính của con người là luôn hướng đến cái đẹp. Đặc biệt nữa là những chiếc lá này còn biết “biến hình”, màu sắc, kích thước và hình dáng của lá thường biến đổi theo từng giai đoạn sinh trưởng, lá của cây con so với lá của cây trưởng thành giống như việc dậy thì thành công đến ba má cũng nhận không ra vậy đó 😆 Xem qua vài loài ví dụ nhỏ dưới đây là bạn sẽ xỉu ngang xỉu dọc liền.

Biến hình cực đỉnh
Màu hồng nam tính đây :3
Ôi xỉu cái lá như phát sáng luônn
Monstera deliciosa ‘mint’ variegata lớn cùng em bé luôn. Credit: Duong Minh Le

Thú chơi lá bắt đầu từ khi nào? Ở đâu?

Tại Việt Nam do bị ảnh hưởng bởi covid, mọi người ở nhà nhiều hơn nên dành thời gian tìm hiểu những điều thú vị, trong đó có thú chơi kiểng lá, cây cảnh. Vì vậy khoảng 2020-2021, phong trào kiểng lá trở nên lan tỏa bùng nổ mạnh mẽ hơn trong nước, tuy nhiên thực ra thú chơi này đã xuất hiện từ rất lâu và có mặt ở nhiều nước trên thế giới.

Kiểng lá thế giới Spheres Amazon
Kiểng lá được ứng dụng trong rất nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng trên thế giới từ rất lâu. Địa điểm: Trụ sở chính của Amazon, Mỹ. Ảnh: Seattle Times.

Từ thế kỷ 16, giới quý tộc Châu Âu đã có sở thích sưu tầm, nhân giống, thuần chủng những loại cây có lá đẹp, chủ yếu có nguồn gốc từ các khu rừng nhiệt đới. Và đến tận bây giờ, kiểng lá đã trở thành niềm đam mê khó cưỡng cho rất nhiều người không chỉ ở Châu Âu mà còn trên toàn thế giới, mạnh mẽ nhất ở Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Canada, Anh, Mỹ,.. Chỉ cần tìm kiếm bằng các cụm từ “foliage plants“, “monstera“, “plantlover“, “indoorplant“,.. trên Pinterest, Instagram, Facebook hoặc các nền tảng xã hội khác chúng ta sẽ tìm được những cộng đồng cực kỳ lớn với vô số hình ảnh cây tuyệt đẹp. Mọi người có thể tham khảo một số cộng đồng nổi bật tại Việt Nam:

Kiểng lá giúp tô điểm, làm cảnh, trang trí cho ngôi nhà, sân vườn, là một thú chơi lành mạnh giúp cuộc sống không chỉ đầy tính nghệ thuật mà còn góp phần giúp cải thiện chất lượng không khí. Ngoài sở thích trồng cây thì các đồng nghiện cắn lá còn rất mê tìm kiếm trên các kênh những hình ảnh đẹp về cây để ngắm cho thỏa thích, và mở rộng thêm wishlist của mình.

Có bao nhiêu loài lá đẹp? Phân loại như thế nào?

Một số loại kiểng lá phổ biến (đây chỉ là số rất ít mà thôi) – Hình Sưu Tầm

Kiểng lá, cây cảnh có vô vàn loài, không thể đếm hết được có bao nhiêu vì tự nhiên vốn rất vô tận và biến đổi tuyệt vời, con người không thể nắm bắt hết, nhưng chúng ta cũng có sự “đặt tên” và phân loại trong sự hiểu biết của mình để có thể dễ dàng theo dõi sưu tầm.

Tên khoa học của một loài cây được phân loại dựa trên những đặc điểm chung về cách thức sinh trưởng, cách ra lá và điều kiện sống, chia theo: Giới – Bộ – Họ – Chi – Loài. Nhưng để cho dễ dàng thì thường chúng ta chỉ gọi tên bằng Chi Loài, vì hầu hết các loại kiểng lá được sưu tầm hiện nay đều thuộc họ Araceae (họ Ráy), một số thuộc các họ khác là Begoniaceae (Thu hải đường), Polypodiaceae (Dương xỉ), Piperaceae, Marantaceae (Dong),.. Tên khoa học của cây sẽ hơi dài, khó nhớ khi mới dùng nhưng vì số lượng các loài là vô cùng nhiều nên đó là cách tốt nhất để chúng ta có thể phân loại, tìm kiếm những loài cây mình thích, và thực ra dùng một thời gian sẽ thấy quen và dễ hơn, từ đó công cuộc sưu tầm tìm cây cũng dễ dàng hơn nhiều.

Bây giờ chúng ta cùng ngắm một số góc vườn sưu tầm tại Việt Nam với sự đa dạng muôn màu muôn vẻ của các loài cây cảnh đẹp này nào <3

Ấn vào từng hình để xem mô tả và credit

Tuy nhiên, có một lưu ý quan trọng, công việc định danh tên cây là một quá trình phức tạp và cần rất nhiều thời gian theo dõi, mà việc phát hiện ra các loài mới cũng như xuất hiện các biến thể đột biến, con lai (hybrid) lại trở nên thường xuyên, nên để thuận tiện cho việc tìm kiếm sưu tập cây thì cộng đồng chơi lá vẫn chấp nhận những tên thương mại nếu chưa có định danh khoa học. Đây là một chủ đề quan trọng, vì hệ thống tên gọi của các loài cây giúp chúng ta dễ dàng tìm hiểu, phân biệt và sưu tầm được đúng những loài mình thích, vì vậy chúng ta cùng nghiên cứu kĩ hơn với bài tiếp theo trong series khám phá nhé: Có bao nhiêu loài kiểng lá?.