Credit: Vương Hùng Anh trong Cộng đồng chơi kiểng lá có chất - Foliage plants collectors Vietnam
Nước
Đối với cây cối nói chung, nước đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt với các loài kiểng lá thì tỉ lệ nước trong cây là rất rất lớn (hơn nhiều các dòng cây thân gỗ). Nước có 4 vai trò chính:
- Cung cấp và vận chuyển muối khoáng (nhựa nguyên) từ đất (được cây hút thông qua rễ) lên lá để phục vụ quá trình quang hợp.
- Tham gia vào quá trình quang hợp để tạo ra đường (nhựa luyện).
- Tham gia vào quá trình chuyển hóa đường thành các chất dinh dưỡng cần thiết, vận chuyển chúng đi khắp thân cành lá rễ để nuôi cây, cung cấp năng lượng cho cây phát triển.
- Cuối cùng là hoạt động như máy điều hòa nhiệt độ bằng cách di chuyển tuần hoàn khắp cả cây: đi từ gốc lên ngọn nhờ vào việc chênh lệch áp suất trong quá trình cây quang hợp, đóng mở các lỗ khí khổng (cây cũng sẽ thoát nước, bốc hơi đi trong quá trình này), và đi từ ngọn xuống rễ nhờ vào lực hút trái đất.
Từ đó ta rút ra là theo từng mùa, từng thời điểm, từng vị trí vườn, vị trí đặt cây mà nhu cầu nước của cây khác nhau. Ví dụ sau khi bón phân (vốn là muối khoáng – có tính hút nước) thì cần bổ sung nước, tưới để cây ko bị cháy rễ, hoặc tưới xả nếu lỡ bón nhiều phân quá, thấy cây có dấu hiệu sốc phân. Hoặc vào mùa nắng, không khí nóng khô, vị trí đặt cây có nhiều gió,… thì cây sẽ thoát nước tốt hơn, cần tưới nhiều hơn, và ngược lại nếu cây các bạn để trong nhà, trồng đèn thì rõ ràng bốc hơi nước sẽ ít thì không cần tưới nước quá nhiều.
Tưới nước
Như các bạn đã biết, phần lớn tất cả các cây (trừ cây thủy sinh hoặc bán cạn) đều sợ úng, rễ ngập nước, điều này khiến cây chậm lớn, rễ chậm phát triển, mất cân bằng áp suất trong cây, thối úng rễ, nhiểm khuẩn, sâu bọ tấn công cắn rễ,… Và phần lớn người mới chơi có cây bị chết úng thay vì bị chết khô. Nếu vậy thì tưới thật ít thôi cho an toàn! Cũng đúng, mà chỉ đúng một phần.
Xin bàn về chất trồng ở 1 bài viết khác, nhưng ai cũng biết là cần đảm bảo chất trồng thông thoáng. Để làm gì vậy? Có mấy lý do sau đây:
- Để thoát nước tốt, chậu cây ko bị úng, đọng nước. Tưới xong nước chảy đi hết, chỉ giữ lại một lượng nước đủ dùng cho cây trong một khoảng thời gian nhất định.
- Để nước chạm tới được các đầu rễ, toàn bộ hệ rễ được làm ẩm, cung cấp nước. Nói thêm một chút về chất trồng, nếu bạn trồng bằng đất thịt, lâu dần có hiện tượng vón cục, bó cứng lấy một nhóm rễ nào đó. Khi đấy bạn tưới nước nhiều, thấy nước chảy xuống đáy chậu, thoát tốt, không úng, nhưng kỳ thực bên dưới lớp đất, phía trong lòng chậu hình thành nhiều mạch nước, và nước tưới cứ chỉ chảy theo đúng mạch đó, chỉ chạm được lớp ngoài của rễ, còn lõi phía trong cục đất kia thì vẫn khô cứng, đang dần dần bóp chết hết nhóm rễ mà nó ôm lấy. Thường các mạch nước này ăn theo sát mép thành chậu, còn nguyên cả bầu đất thì là 1 khối lớn cố định, khô queo. Vậy là hiệu quả tưới nước của chúng ta cực thấp!
- Để các rễ con có chỗ mọc ra. Khi chất trồng có cấu trúc các hạt có kích thước phù hợp và kết cấu không dễ bị phá vỡ thì sẽ tạo ra vô vàn lỗ hỏng nhỏ, đây là chỗ để các rễ phát triển đâm ra, mọc các rễ con mới. Càng nhiều rễ, cây càng có nhiều công nhân, càng khỏe, ra nhanh ra lá, nhanh up size, lá dày, màu sậm, tăng var, xẻ lỗ,… vân vân và mây mây.
- Bên cạnh đó, thực tế là bộ rễ cũng cần 1 lượng oxi nhất định, vì vậy chất trồng thông thoáng sẽ có nhiều khoảng trống và cung cấp oxi cho rễ phát triển.
=> Từ các ý trên, việc tưới nước không phải chỉ nhằm mục đích cung cấp nước cho rễ, mà khi tưới, ta dùng lượng nước mới như 1 cái pít-tông (Piston) để đẩy hết nước cũ, cũng như dư khí, yếm khí lưu trong đất. Cung cấp lượng nước mới tươi mát với rất nhiều oxi trong lành vào cho hệ rễ, các em ấy được tắm mát thơm tho sạch sẽ, cười phe phé… Nên nếu chỉ tưới nước để bổ sung, cung cấp nước đủ cho cây thì bạn mới chỉ đang làm được 1 phần rất nhỏ, thực tế là duy trì sự sống, còn kích thích tăng trưởng, nuông chiều các em ấy thì chưa. Giống con người chỉ cần uống nước chứ không tắm thì vẫn sống nhăn, mà khi tắm thì nên dùng vòi hoa sen, sẽ khoái hơn là đứng tắm dưới vòi nước xả. Vì vậy mới dùng bình tưới hoặc vòi tưới ô-doa (hoa sen) thì hiệu quả cao hơn bên cạnh việc ko làm xói đất, hỗn độn chất trồng lên do tia nước mịn, nhiều, nhỏ, đều, sẽ cung cấp được nhiều oxy vào đất hơn là bạn cầm chai nước mà châm thêm vào chậu hay tưới kiểu vẩy vẩy tí cho ướt chất trồng.
* Với mình thì mình tưới mỗi ngày, vui lên mà rảnh thì ngày tưới 2 lần. Mình nghĩ với người chơi cây thì tưới cây là lúc thích nhất, tưới đầm đìa, tưới tràn trề, tưới đã đời, tưới chán chê mê mỏii… Nhưng cây của mình ko bao giờ bị úng, ko bao giờ bị dư nước, ko bao giờ bị trào chất trồng lên khỏi chậu. Video dưới mình tưới cây P. glorious baby trồng trong chậu fi10, và cây M. adansonii baby trong chậu fi15, rất nhỏ, lực nước tưới khá mạnh và nhiều nước, nước chảy ra đấy chậu ầm ầm nhưng ko bao giờ dâng trào lên khỏi mặt chậu. Và nếu mình đi công tác, đi du lịch thì tầm 4 ngày không tưới các em cây của mình vẫn ổn, 1 tuần thì bắt đầu khóc và 10 ngày thì mới tèo.
Câu hỏi
Tưới nước ban ngày hay ban đêm?
Tưới ban ngày, buổi sáng là tốt nhất. Vì lúc này cây bắt đầu thức giấc, bước vào giai đoạn quang hợp, cày cuốc để tạo ra năng lượng nuôi sống và phát triển. Bạn cho nó tắm rửa, chén 1 bát phở nhiều thịt bò + 2 trứng, cung cấp cho cây lượng nước mát mới, với vô vàn oxi mới, nó càng thêm động lực để cày. Còn chiều tối, hết ánh sáng, cây chuẩn bị chuyển sang trạng thái “nghỉ” (kỳ thực lúc này mới là giai đoạn thu hoạch nhựa luyện và đi phân phối chia chác đến toàn bộ thân cành lá rễ để cây hấp thu và tăng trưởng – như bài viết tầm quan trọng của việc cây được tối mà 1 bạn đã chia sẻ). Thì lúc chiều tối này việc bạn tưới cây ko còn phát huy được nhiều hiệu quả nữa.
Tưới gốc hay tưới lá?
Thực tế lá cũng có khả năng hấp thu nước, vì vậy mới có cách bón phân bằng phun lá. Tuy nhiên nếu tưới lá nhiều và cây hấp thu nước qua lá nhiều thì nó sẽ nhận tín hiệu là đủ nước rồi, rễ ko hút nước nữa, hoặc hút ít thôi. Vậy thì dở! Chưa kể việc đóng mở khí khổng vừa để quang hợp mà cũng tạo chênh lệch áp suất để hút nước từ dưới lên, giúp cây luân chuyển tuần hoàn, mà giờ mình chặn trên rồi thì đương nhiên ko tốt. Bên cạnh đó việc lá đọng nước, khi gặp nắng nóng dễ gây cháy lá cục bộ tại vị trí đọng nước hoặc mép lá, tạo môi trường cho sâu bọ, côn trùng chích hút sinh trưởng, chịch choạc, đẻ trứng,… (đặc biệt là vào chiều tối) thường là có hại nhiều hơn lợi. Nên khi cần tăng độ ẩm trong không khí thì thường lựa chọn phun ẩm hoặc phun sương, hơn là phun giọt nước hay tưới lên lá. Nếu ko có máy phun ẩm hay ko phun sương được thì tưới vào thành chậu cho mát hoặc tưới xuống nền đất, sàn để làm mát cục bộ, hơi nước bốc lên cũng tăng độ ẩm, giảm nhiệt.
Tưới bằng gì tốt và tối ưu?
Phun xòeee…
Credit: Vương Hùng Anh trong Cộng đồng chơi kiểng lá có chất - Foliage plants collectors Vietnam
Zalo: 0796.8077.159
